نشریه بین المللی مطالعات زنان مسلمان

نشریه بین المللی مطالعات زنان مسلمان

حجاب: ضرورتی چندوجهی در عصر مدرن؛ تبیین، تحلیل و نوآوری از منظر قرآن، سنت، عقل، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علوم قرآن و حدیث،الهیات،دانشگاه شیراز،شیراز،ایران
10.22034/mws.2026.736350
چکیده
ضرورت بازخوانی و تبیین عمیق و چندوجهی مفهوم حجاب در جوامع معاصر، به ویژه در مواجهه با چالش‌های فکری و اجتماعی مدرن، از نیازهای اساسی پژوهش‌های علوم اسلامی و انسانی به شمار می‌آید. این ضرورت از یک سو ناشی از رویکردهای تقلیل‌گرایانه و سطحی در تبیین حجاب و از سوی دیگر متأثر از مواجهه با گفتمان‌های ضدحجاب است که بنیادهای معرفتی و کارکردهای چندگانه آن را به چالش می‌کشند. هدف اصلی این پژوهش، ارائه تحلیلی جامع، مستند و نوآورانه از وجوه مختلف ضرورت حجاب با بهره‌گیری از منابع اصیل قرآنی و روایی، بنیان‌های عقلی، یافته‌های علمی روان‌شناسی و تحلیل‌های جامعه‌شناختی است. این تحقیق با اتخاذ رویکردی بین‌رشته‌ای و تحلیلی-استدلالی، با مراجعه به متون دینی و منابع علمی معتبر، به بررسی انتقادی و ترکیبی ابعاد مختلف حجاب می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که حجاب نه صرفاً یک تکلیف شرعی، بلکه نظام جامعی از ارزش‌ها و کنش‌هاست که در تعامل پیچیده‌ای با ساختار شخصیتی فرد، سلامت روانی جامعه، استحکام خانواده و کارکردهای اجتماعی قرار دارد و تبیین آن از منظری چندوجهی می‌تواند به درکی عمیق‌تر و اقناعی‌تر از این فریضه الهی منجر شود. نوآوری این پژوهش در تلفیق مدلول‌های قرآنی و روایی با تحلیل‌های عقلانی، روان‌شناختی و جامعه‌شناختی نوین، و ارائه چارچوبی جامع برای فهم کارکردهای حجاب در دنیای مدرن است.
کلیدواژه‌ها