تحلیل انتقادی الگوی بومی مشاوره پیش از ازدواج «آگاه» نشان می‌دهد که این مدل، با بهره‌گیری از نظریات روان‌شناختی، روش‌های مشاوره‌ای متخصصان داخلی و آموزه‌های دینی، توانسته آگاهی نسبت به خود و همسر، پذیرش و مسئولیت‌پذیری و سازگاری زناشویی را در زوجین افزایش دهد. در تدوین این مدل، آموزه‌های اسلامی مرتبط با ازدواج، خانواده و تعهد متقابل نقش مهمی داشته‌اند؛ به‌ویژه مفاهیمی مانند حرمت خانواده، احترام متقابل، تعهد اخلاقی و ارزش‌های معنوی که به تقویت بلوغ عاطفی و اخلاقی زوجین کمک می‌کنند. با این حال، تحلیل انتقادی نشان می‌دهد که تأکید مدل بر ارزش‌های سنتی و نقش‌های جنسیتی مشخص، ممکن است محدودیت‌هایی ایجاد کند و در برخی موارد بازتولید کننده ساختارهای قدرت اجتماعی باشد. این ویژگی می‌تواند انعطاف‌پذیری زوجین در مواجهه با تغییرات اجتماعی و نیازهای نسل جوان را کاهش دهد. همچنین، مدل در ابعاد مهارت‌های کاربردی زندگی مشترک مانند مدیریت اقتصادی، حل تعارض و تصمیم‌گیری مشترک کمتر توجه داشته است. بر اساس یافته‌ها، توسعه مدل «آگاه» مستلزم تلفیق آموزه‌های دینی و فرهنگی با آموزش‌های مهارت‌محور، ارتقای عدالت جنسیتی و افزایش انعطاف‌پذیری است تا بتواند پاسخ‌گوی نیازهای جامعه معاصر باشد. نقد حاضر نشان می‌دهد که تحلیل انتقادی از منظر گفتمان دینی، ابعاد اخلاقی و اجتماعی مدل را روشن می‌سازد و مسیر اصلاح و بهبود آن را برای ارتقای اثربخشی و پایداری در روابط زناشویی مشخص می‌کند.